Konferencja naukowa „Motywy przez wieki”

Międzynarodowe Spotkania Interdyscyplinarne ‘Motywy Przez Wieki’ zainicjowane zostały w 2012 r. a ich nadrzędnym celem jest otwarcie dialogu pomiędzy badaczami zajmującymi się dawnymi wierzeniami i praktykami pogrzebowymi, którzy reprezentują różne dziedziny nauk humanistycznych (m.in. antropologia, archeologia, historia, filologia, filozofia).

Dwie poprzednie edycje naszej konferencji skupiały się na symbolice różnych części ludzkiego ciała w rytuałach społeczności pradziejowych, średniowiecznych i nowożytnych. W tym roku planujemy skoncentrować naszą uwagę na rozmaitych sposobach w jakie zwierzęta i części ich ciał były postrzegane przez rozmaite ludy zamieszkujące Europę Środkową, Zachodnią i Północną w okresie trwającym od VI do XIII wieku n.e.

Zwierzęta od dawna odgrywały istotne role w życiu ludzi i na przestrzeni dziejów wiązano z nimi różne treści symboliczne. Szczególne znaczenie zwierząt widzimy w okresie wędrówek ludów i wczesnego średniowiecza, kiedy motywy zoomorficzne stały się charakterystycznymi elementami skandynawskiego i anglosaskiego zdobnictwa. Staronordyckie sagi, poezja Eddy, inskrypcje runiczne oraz inne źródła wskazują na to, że istniały wówczas imiona odwołujące się do określonych gatunków zwierząt oraz że niektórzy bogowie i ludzie odziewali się w stroje, które upodabniały ich do niedźwiedzi, wilków czy ptaków. Zwierzęta były także szczególnie istotne w życiu dawnych Słowian. Chociaż w źródłach pisanych przetrwało stosunkowo niewiele informacji na temat przedchrześcijańskich wierzeń tej grupy ludzi, to najnowsze odkrycia archeologiczne pokazują, że konie, bydło, węże i inne gatunki zwierząt musiały funkcjonować jako ważne symbole o głębokim znaczeniu – odnajdujemy je m.in. na pięknie wykonanych przedmiotach z metalu i drewna, spośród których wiele pełniło zapewne role obrzędowe. Podobnie jak Słowianie, także Bałtowie obdarzali zwierzęta szczególną estymą – na podstawie badań cmentarzysk oraz ornamentyki niektórych przedmiotów można sądzić, że dla Bałtów wyjątkową rolę pełniły konie. W świetle najnowszych studiów wydaje się także, że wszystkie te średniowieczne społeczności podzielały pogląd, że dzięki specjalnym rytuałom nie tylko ludzie ale również przedmioty mogły nabierać „zwierzęcych” cech, co dawało ich właścicielom określone korzyści w życiu codziennym, na polu bitwy oraz w trakcie podróży w zaświaty.

Złożone powiązania pomiędzy ludźmi, zwierzętami i przedmiotami będą stanowić główny temat obrad, które planujemy przeprowadzić w Muzeum Zachodniokaszubskim w Bytowie. Wierzymy, że porównawcze i interdyscyplinarne podejście do źródeł pisanych, ikonograficznych oraz archeologicznych pozwoli na odsłonięcie wcześniej nieznanych

 

PROGRAM KONFERENCJI

 

DZIEŃ 1: 16.12.2017

 

14:30-14:40 – Otwarcie konferencji / Leszek Gardeła and Kamil Kajkowski

 

Session 1: Animals and Animated Objects in the Viking World

[Sesja 1: Zwierzęta i ożywione przedmioty w świecie wikingów]

 

14:40-15:00 –  Sæbjørg Walaker Nordeide
(Department of History, Cultural Studies and Religion, University of Bergen, Norwegia)

From brown bears to other beasts

[Od brunatnych niedźwiedzi do innych bestii]

 

15:00-15:10 – Dyskusja

 

15:10-15:30 – Gunnar Andersson

(The Swedish History Museum, Szwecja)

No beasts allowed: The roles of animals within Viking Age burial rituals

[Bestiom wstęp wzbroniony: Znaczenie zwierząt w wikińskich praktykach pogrzebowych]

 

15:30-15:50 – Dyskusja

 

15:50-16:00 – Przerwa kawowa

 

16:00-16:20 – Sarah Croix

(Department of Archaeology and Heritage Studies, Aarhus University, Dania)

Merged at death: Humans and animals in the mortuary practices of early Ribe

[Pośmiertnie scalene: Ludzie i zwierzęta w praktykach funeralnych we wczesnym Ribe]

 

16:20-16:30 – Dyskusja

 

16:30-16:50 – Klaudia Karpińska

(Instytut Archeologii, Uniwersytet Rzeszowski, Polska)

On wings through worlds: Birds and their meaning in the Viking Age

[Na skrzydłach poprzez światy. Ptaki i ich znaczenie w epoce wikingów]

 

16:50-17:00 – Dyskusja

 

17:00-17:10 – Przerwa kawowa

 

Session 2: Animals and Animated Objects in the Slavic World

[Sesja 2: Zwierzęta i ożywione przedmioty w świecie Słowian]

 

17:10-17:30 – Fred Ruchhöft

(Ernst Moritz Arndt Universität Greifswald, Niemcy)

The horses from Arkona and what else we didn’t find

[Konie z Arkony i wszystko to, czego nie znaleźliśmy]

 

17:30-17:40 – Dyskusja

 

17:40-18:00 – Jerzy Sikora

(Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki, Polska)

Horses and burial rites in the early Piast state

[Konie a rytuały pogrzebowe w państwie pierwszych Piastów]

 

18:00-18:10 – Dyskusja

 

18:10-18:30 – Zdzisława Ratajczyk, Leszek Gardeła, Kamil Kajkowski

(Muzeum Archeologiczne w Gdańsku / Instytut Archeologii, Uniwersytet Rzeszowski / Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie, Polska)

The zoomorphic spurs from Ciepłe as models of the Slavic pagan cosmos

[Zoomorficzne ostrogi z Ciepłego jako modele kosmosu pogańskich Słowian]

 

18:30-18:40 – Dyskusja

 

21:00 – Otwarcie wystawy specjalnej: Świat na ostrodze: Odkrywanie kosmologii dawnych Słowian

 

Promocja książki: Kamil Kajkowski Mity, kult i rytuał. O duchowości nadbałtyckich Słowian

 

DZIEŃ 2: 17.12.2017

 

Session 3: Animals and Animated Objects: Interdisciplinary Perspectives

[Sesja 3: Zwierzęta i ożywione przedmioty. Perspektywy interdyscyplinarne]

 

9:00-9:20 – Christina Lee

(School of English, University of Nottingham, Anglia)

Bee charms and cattle cures: Anglo-Saxon medicine for humans and animals

[Zaklęcia dla pszczół i remedia dla bydła: Anglosaskie leki dla ludzi i zwierząt]

 

9:20-9:30 – Dyskusja

 

9:30-9:50 – Keith Ruiter and Harriet Jean Evans

(Centre for Scandinavian Studies, Univ. of Aberdeen / Centre for Medieval Studies, Univ. of York)

Animalistic ambiguity: Exploring animals as agents and objects in early medieval Scandinavia

[Zwierzęce dwuznaczności: Sprawczość i uprzedmiotowienie zwierząt we wczesnośredniowiecznej Skandynawii]

 

9:50-10:00 – Dyskusja

 

10:00-10:20 – Sławomir Wadyl

(Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski, Polska)

Horses, horse burials and horse-shaped objects in the culture of the Western Balts

[Konie, pochówki koni i przedmioty w kształcie koni w kulturze Bałtów Zachodnich]

 

10:20-10:30 – Dyskusja

 

10:30-11:00 – Obrady podsumowujące

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.